De Gebiedsgerichte aanpak is bedoeld om de kwaliteit van oppervlaktewater in glastuinbouwgebieden te verbeteren door het terugdringen van lozingen die nutriënten en eventueel restante gewasbeschermingsmiddelen bevatten. Dit is nodig om te voldoen aan de eisen van de Kader Richtlijn Water in 2027 (emissie nagenoeg nul). In Europa wordt al gewerkt aan een ‘zero-pollution-act’ voor 2050.
Naast het voldoen aan de wettelijke kaders is er een extra noodzaak omdat de toelating van gewasbeschermingsmiddelen wordt gekoppeld aan het terugdringen van de aanwezigheid hiervan in het oppervlaktewater.
De gebiedsgerichte aanpak wordt in gezamenlijkheid van Glastuinbouw Nederland, de waterschappen en gemeenten kleinschalig uitgevoerd in glastuinbouwgebieden, bijvoorbeeld binnen een polder. De aanpak omhelst metingen in het oppervlaktewater van met name nitraat en EC, aangevuld met bepalingen van gewasbeschermingsmiddelen. Door lokaal samen met ondernemers op te trekken en intensief met hen de voortgang te bespreken wordt gewerkt aan een breed draagvlak. Glastuinbouw Nederland is met de waterschappen in gesprek om de monitoringsgegevens zo snel mogelijk beschikbaar te krijgen en te delen op gebiedsniveau.
In het programma Emissieloze Kas werken de gemeenten in Oost- en Westland, de hoogheemraadschappen Delfland en Schieland en de Krimpenerwaard, de provincie Zuid-Holland en Glastuinbouw Nederland samen aan de verbetering van de oppervlakte waterkwaliteit en de vermindering van emissie naar de bodem. Eind november 2022 ondertekenden de betrokken gemeenten, waterschappen, provincie en de glastuinbouwsector een nieuwe overeenkomst. Daarmee werd het Afsprakenkader Emissieloze kas verlengd tot 2027. In het vernieuwde afsprakenkader (zie bijlage rechts) zijn ook afspraken gemaakt over extra inzet van de betrokken partijen. Tot 2027 zijn er drie actielijnen afgesproken:
In Delfland is de gebiedsgericht aanpak afgerond en zijn tussen 2014 en 2022 alle polders bezocht. Delfland is in 2023 gestart met een ‘risicogestuurde aanpak’. Toezichthouders van Delfland gaan de komende jaren samen met de gemeente, omgevingsdienst en de NVWA risicogestuurd samenwerken om verontreiniging van bodem, grond- en oppervlaktewater op te sporen en het juiste gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te toetsen. Meer informatie.
In 2017 is in Schieland en de Krimpenerwaard gestart met gebiedsgericht meten van de waterkwaliteit en dit is afgerond. Samen met HHSK werkt Glastuinbouw Nederland aan een gebiedsaanpak waarbij monitoringsgegevens worden gedeeld op gebiedsniveau en we proberen aan te sluiten bij bestaande samenwerkingen, zoals een warmtecoöperatie.
Het waterschap heeft goed contact met diverse gebieden, waaronder Siberië. Monitoringsgegevens worden regelmatig gedeeld en besproken. Glastuinbouw Nederland, het waterschap en de ondernemers in Siberië onderzoeken mogelijkheid van natuurlijke zuivering van stikstof en fosfaat in het gebied.
In 2021 zijn de bedrijven in de Bommelerwaard aangesloten op de tuinbouwriolering. Er is regelmatig contact met het waterschap over de monitoringsgegevens om te kijken of de riolering zijn werk doet. Vanaf 2025 worden de monitoringsgegevens elk kwartaal besproken. In 2025 wordt er ook gemeten op een aantal extra meetpunten rond Brakel en Poederoijen. Dunea is hier ook bij betrokken.
In waterschap de Brabantse Delta zijn de gebiedsgerichte metingen in het Steenbergse Westland, het glastuinbouw gebied in Steenbergen (West Brabant) inmiddels afgerond. Samen met het waterschap wordt gekeken naar de mogelijkheden om de watercoach in te zetten in andere gebieden en voor solitaire bedrijven.
Glastuinbouw Nederland heeft regelmatig contact met Rijnland over de waterkwaliteit in de glastuinbouwgebieden. Indien nodig worden de monitoringsgegevens gedeeld met het betreffende gebied. Er wordt ook gesproken over de inzet van de watercoach.
In 2019 is de gebiedsgerichte aanpak gestart in de regio Luttelgeest en Ens. Eind 2020 startten de metingen voor de gebiedsgerichte aanpak in de regio Almere. De gebiedsgerichte aanpak is inmiddels afgerond, maar de monitoringsgegevens worden nog regelmatig besproken met de ondernemers.
In 2023 is de gebiedsgerichte aanpak gestart in de Uitgeester- & Heemskerkerbroek. De provincie en het hoogheemraadschap gaan de komende twee jaar aan de slag om samen met andere organisaties, inwoners en agrarische ondernemers het water in sloten en vaarten schoner te maken. Met als uiteindelijke doel: meer biodiversiteit en een prettige leefomgeving waar je kunt genieten van het water.
Glastuinbouw Nederland heeft samen met de waterschappen Hunze en Aa’s, en Vechtstromen, de provincies Drenthe en Groningen en de gemeenten Emmen, Hoogezand-Sappemeer, Menterwolde en Slochteren het 'Maatregelprogramma DuurSaam Glashelder' opgestart en uitgevoerd.
Het doel hiervan was de glastuinbouwbedrijven in de gebieden van de waterschappen te ondersteunen bij het verminderen van emissies naar oppervlaktewater, grondwater en riool.
DuurSaam Glashelder omvatte diverse ondersteunende maatregelen, zoals de aanpak van restwaterstromen, met de onderdelen: advisering bedrijf, monitoring waterkwaliteit en toezicht. Daarnaast is er een lobby duurzame gewasbescherming opgestart, is er gebundeld, is er een leergroep emissiebeperking opgericht en adviseerden we over rioleringscapaciteit en natrium-arm gietwater.
In het project Samen Zuiver hebben LLTB en Waterschap Peel en Maasvallei samengewerkt aan oplossingen voor de glastuinbouwondernemers m.b.t. de zuiveringsplicht per 1 januari 2018. Ruim 80 ondernemers in 13 glastuinbouwgebieden hebben hun bedrijfwaterstromen, technische watervoorzieningen en restwaterlozingen in beeld gebracht.
