Automatische Lekdetectie: een nieuwe stap richting emissievrije glastuinbouw

In de glastuinbouw wordt hard gewerkt aan het verschonen van afvalwater en het verminderen van uitstoot van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen. Uit onderzoek blijkt echter dat emissies vaak komen door onbedoelde lekkages uit kwekerijen.

Deze lekkages kunnen overal ontstaan, toch wordt er altijd snel aan leidingen of teeltgoten gedacht. Bij veel tuinbouwbedrijven, met name in de sierteelt, worden planten op rolcontainers geteeld, of direct op de vloer gezet. Irrigatie gaat dan meestal met behulp van regenleidingen of een eb- en vloedsysteem en dan komt er veel water op de vloer terecht. Om te voorkomen dat het water naar het grondwater vloeit en zo in de omliggende sloten komt, zijn teeltvloeren voorzien van een waterdichte laag.

Doordat de teeltvloer uit meerdere lagen bestaat en vaak enkele hectare beslaat, is het erg lastig om lekkages te zien. Dankzij steun van het Stimuleringsbudget Emissiebeperking Glastuinbouw van STOWA konden Texplor, Division Q en Meijler Development een nieuwe oplossing ontwikkelen en testen: Automatische lekdetectie voor teeltvloeren. Het doel was om een systeem te bouwen dat in de praktijk werkt, betaalbaar is en lekkages snel opspoort. Zo voorkomt het problemen.

Het idee is gebaseerd op een techniek die in andere sectoren al langer wordt gebruikt: geo-elektrisch meten. Daarbij wordt een heel lichte elektrische spanning aangebracht op het water dat op de teeltvloer ligt. Als er ergens een klein scheurtje of gaatje in de vloer zit, kan water naar de ondergrond lekken. Dat water geleidt stroom, en precies dat wordt gemeten door sensoren. Door kleine verschillen in spanning te registreren, kan het systeem heel nauwkeurig aangeven waar het lek zit. In het project is deze aanpak uitgebreid getest, eerst in kleine proefopstellingen bij Texplor en daarna in een echte kas bij Koppert Cress, waar een permanent meetsysteem is aangelegd. De vloer is nu officieel gecertificeerd volgens SIKB-protocol 7602. Dit toont onafhankelijk aan dat de vloer vloeistofdicht is.  

Uit praktijkproeven blijkt dat zowel mobiele inspecties als permanente systemen goed werken. Een mobiele inspectie is een goede optie voor bestaande vloeren en helpt om te bepalen of een vloer lekdicht is. Voor een mobiele meting kan worden uitgegaan van geschatte kosten van ongeveer één euro per vierkante meter. Een permanent systeem is vooral interessant bij nieuwbouw en/of renovatie, omdat het direct onder de vloer wordt geplaatst. Voor zo’n blijvend systeem kan worden uitgegaan van geschatte kosten van ongeveer twee euro per vierkante meter. Daarmee zijn beide opties, afhankelijk van de situatie, haalbaar om op grotere schaal toe te passen. Doordat lekkages meteen worden opgemerkt en niet pas na jaren, draagt dit bij aan de doelstelling om in 2027 nagenoeg geen emissies door lozing te hebben. Het is hiermee technisch mogelijk om een lekdichte kasvloer aan te tonen.

Natuurlijk zijn er ook aandachtspunten. Niet voor elke teler is de urgentie even groot. Nieuwe vloeren worden geacht lekdicht te zijn en bij verouderde vloeren is de installatie van continue monitoring vaak lastiger. Daardoor is het niet voor iedere kweker direct duidelijk of investeren financieel en praktisch aantrekkelijk is. Ook is er op dit moment nog geen verplichting of certificering die continue monitoring stimuleert of voorschrijft. Dat maakt de businesscase lastiger, al zijn de technische opties inmiddels wel beschikbaar. Tegelijk laten de resultaten zien dat de techniek betrouwbaar is en klaar is voor bredere toepassing in de sector.

Voor tuinders betekent dit dat er een nieuwe manier beschikbaar is om aan te tonen dat hun bedrijf niet onbedoeld bijdraagt aan vervuiling. Bij nieuwbouw ligt een permanent systeem voor de hand. Bij bestaande vloeren is een mobiele inspectie een logische eerste stap. In beide gevallen helpt lekdetectie om problemen voor te zijn, emissie te voorkomen en te voldoen aan de steeds strengere eisen rondom waterkwaliteit. Het is een praktische oplossing die goed aansluit bij de ambitie van een emissievrije glastuinbouw.

Oproep: dien je projectidee in voor betere waterkwaliteit in de glastuinbouw

De ontwikkeling van automatische lekdetectie laat zien hoe innovatie kan bijdragen aan een emissievrije glastuinbouw. Heb jij ook een project dat helpt om emissies te verminderen in deze sector? Dan biedt het Stimuleringsbudget Emissiebeperking Glastuinbouw mogelijkheden om jouw initiatief verder te brengen.

Met dit budget worden innovatieve projecten ondersteund die bijdragen aan een betere waterkwaliteit en het terugdringen van emissies van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen. Denk aan nieuwe technieken, praktijkproeven of toepassingen die telers helpen om water bewuster en duurzamer te ondernemen.

De volgende beoordelingsrondes vinden plaats op:

• 30 juni 2026 (sluitingsdatum 9 juni)
• 24 november 2026 (sluitingsdatum 3 november)

Kijk voor meer informatie en de voorwaarden op de website van STOWA of neem contact op met Daisy Bosse via 06-16088001 of dbosse@ltonoord.nl